Ахтаев Мажидан Увайс шен заманахь уггар лекха баскетболист хилла ву, Гиннессан рекордийн тептара те йазвина (иза 236 см лекха хилла)

Ахтаев Мажидан Увайс шен заманахь уггар лекха баскетболист хилла ву, Гиннессан рекордийн тептара те йазвина (иза 236 см лекха хилла). Увайс вина 1930-чу шеран гуран беттан 26-чу дийнахь Нохчийн автономин областан Шуьтан коштан Вашандара йуртахь. 1944-чу шарахь шен халкъаца цхьаьна махкахваьккхина Казахийн ССР-ре дахьажийра иза.

14 шо долуш Увайс Карагандахь меттигерчу физкультуран колледже деша вахара. Тайп-тайпанчу спортан кепашкахь шен хьуьнарш зуьйш вара иза: паргат кепара охьатохарх латарехь, боксехь, герз кхиссарехь, амма баскетбол хилира Увайсан спортан а, дахаран а некъ. Увайсан похма гучуделира тренерна Копелевич Исаакна, цо, «гигантан» тидам а бина, Казахстанан коьртачу шахьаре Алма-Ата да а вахана, баскетболан ловзар дадахьа аьлла, тедиллира цунна.

1947-чу шеран хьаьттан баттахь Алма-Атан физкультуран колледжан тобанан декъашхо волуш Ахтаев Ленинграде веара Йерригсоюзан физкультуран институтийн а, колледжийн а Спартакиадехь дакъалаца. Иза стадионехь гучувалар аламат дара – советийн спортан фанаташна цкъа а гина бацара иштта лекха нах. Цара цунах "Вася чечен", "Гулливер" олура. Ахтаевс дакъалоцуш хиллачу матчаша цкъа а ца хиллачу кепара говга эккхийтира; баскетболан майданашкахь ловза лууш мел верг датарвала йиш йацара. Ловзар чекхдаьлча Увайсна гонаха адамийн тобанаш гулйелира, хоранна а сурт даккха лаьара. Фанаташна массо а хума товш дара - оцу стага мел молуш хилла, мел йууш хилла, муьлхачу барамехь мачаш лелош хилла цо (58 размер). Цо кезиг йуура, шен локхалла а, йозалла а, иштта спортхочун жигара дахаран кеп а тидаме эцча. Амма хора дийнахь 15 литр гергга хи молура цо.

1950-чу шарахь мехкан баскетболан дахарехь сиха йукъаиккхина 20 шо долу Ахтаев Увайс ловза волавелира «Буревестник» тобанехь (Алма-Ата), шо даьлча иза дуьххьара веара СССР чемпионате цуьнан декъашхо санна.

Шен конкурентех локхаллин инзаре совгат доллушехь, тренераш ца баьхьара Ахтаев СССР-н вовшахтоьхначу тобанна йукъавахийта. "Баккхийчу хьаькамашна" ца тайра цуьнан нохчийн фамили. Махках ваьккхина нохчочун дуьненайукъарчу къовсамашкахь дакъалаца бакъо йац. СССР тобанна йукъа а вахана, 1952-чу шарахь Хельсинкерчу Олимпан ловзаршка вахарна бехкам бара цуьнан фамили хийцар. Ахтаевс шен фамили ца хийцина, Олимпиаде а ца вахана.

Цу шерашкахь Казахстанехь цул гараваьлла стаг вацара. Ахтаевс тоьшалла дира, шен ницкъ шен гигантан локхаллехь бен цахилар. Кхиэле дика хьоьжуш вара иза, хьолан сиха а, нийса а мах хадабора, буьрка дика схьаоьцура, ша дика да а лора. Буьрка шена текхаьчча, цунах пайдаэца хаьара цунна. Иза цу хазар чу буьрка кхуссуш сацо аьтто бацара ала мегар ду. Цул совнаха, Увайс чога хиллане а, техникица а вара. Хетахь а, тахана а кезиг меттигаш йара Ахтаевс санна цу тайпа буьрка дайаларца дозалла дан йиш йолуш.

1956-чу шарахь Казахстанан къоман тоба Бакох доттагаллин матчашка йеъча, «Динамо» стадионехь нах дукха бара. Хетте а спортана генахь болу нах баьхкира – иштта шовкъ кхоллайелира дуьненахь уггаре а лекха баскетболхо схьакхачаро. 1957-чу шарахь Ахтаевн шекарца цамгар йу аьлла диагноз хоттийначул таьхьа, спортехь гуллакх дита дийзира цуьнан.

1959-чу шарахь дуьйна Соьлжа-Гlалахь вехаш вара Увайс. Цуьнан куьйгаллица Нохч-Галгайн АССР божарийн тобано Къилбаседа Кавказан а, Чоьхьарчукавказан а Кубок йаьккхира, республикин зударийн тобано кхиамца гайтира СССР чемпионатан хьалхарчу лигехь. Увайс тренерийн болх беш вара 1973-гlа шо кхаччалц, Ахтаев Увайс кхелхира 1978-чу шеран асаран беттан 12-чу дийнахь шен 48 шо долуш, цуьнан хусамнана Тамара йара цуьнан дерриге а дахарехь тешаме накъост. Ахтаевгеран бераш ца хилла.

Цхьа а йаккхий цераш йац оцу стеган. Олимпиадехь а, дуьненан чемпионатехь а, Европан чемпионатехь а, СССР-н чемпионатехь а толам ца баьккхира цо. Хетте а, иза XX бешо йуккъе дахча гараваьлла спортхо вара. 2017-чу шеран лахьанан баттахь Соьлж-Галахь схьадиллина Ахтаев Увайсан царах спортан ца, цигахь дахьо республикан а, федеральни а, дуьненайукъарчу а теганехь уггар даккхий спортан къийсадаларш.

Источник: Telegram-канал "Чечня Сегодня"

Топ

Лента новостей